Leerplicht

Beschrijving

Met een goede schoolopleiding en een diploma op zak staan jongeren sterker in de maatschappij. Kinderen in Nederland hebben recht op onderwijs en zijn leerplichtig. Ze moeten naar school tot ze een startkwalificatie hebben gehaald of tot ze 18 jaar zijn. Een afgeronde schoolopleiding is een eerste vereiste om later een zelfstandige plek in de maatschappij te verwerven.

Elk kind heeft recht op onderwijs. Ouders en verzorgers zijn hiervoor in eerste instantie verantwoordelijk. Ook de schooldirecteur heeft verplichtingen zoals het melden van schoolverzuim. De leerplichtambtenaar van de gemeente ziet op de naleving van de leerplichtwet toe. Soms komen leerlingen niet op school, bijvoorbeeld als ze ziek zijn. Of leerlingen spijbelen zonder dat de ouders dat weten. Als dat vaak gebeurt, dan raken leerlingen achterop.

Artikel 25 van de leerplichtwet 1969 schrijft voor dat Burgemeester en Wethouders jaarlijks verslag uitbrengen aan de gemeenteraad (jaarverslag leerplicht 2015/2016). In het jaarverslag wordt melding gedaan van omvang en de behandeling van het gemelde schoolverzuim van leerplichtige en kwalificatieplichtige leerlingen die zijn ingeschreven in de gemeentelijke basisregistratie personen (BRP) van de gemeente. Deze cijfers worden jaarlijks aan het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap verstrekt.

Wat is leerplicht?

Leerplicht betekent dat kinderen verplicht zijn naar school te gaan. Ouders zijn verplicht hen in te schrijven op een school en ouders moeten ervoor zorgen dat hun kind ook daadwerkelijk naar school gaat. Als het kind niet naar school gaat worden ouders hierop aan gesproken door de school of de leerplichtambtenaar. Kinderen van 12 jaar of ouder hebben ook een eigen verantwoordelijkheid. Als ze langdurig spijbelen worden ze hierop persoonlijk aangesproken en indien nodig bestraft.

Als een leerling drie dagen achter elkaar afwezig is zonder geldige reden of binnen vier weken vijftien lesuren, dan is de school verplicht dit te melden aan de leerplichtambtenaar. De leerplichtambtenaar stelt een onderzoek in naar het verzuim om de leerling weer terug naar school te krijgen. Het bieden van hulp en begeleiding is naast handhaving van de wet een belangrijke taak van de leerplichtambtenaar. Dit in nauwe samenwerking met vele instanties zoals scholen, jeugdzorg, kinderbescherming, bureau Halt en politie.

Wanneer begint en eindigt de leerplicht?

Veruit de meeste kinderen gaan al naar school als ze 4 jaar zijn. Voor vierjarigen geldt de leerplichtwet niet. Voor hen gelden wel de regels van school over aanwezigheid en het volgen van onderwijs. Leerplicht geldt voor kinderen vanaf 5 jaar. Dit geldt vanaf de eerste lesdag van de maand, die volgt op de maand dat een kind 5 jaar wordt. Een kind dat bijvoorbeeld op 14 augustus zijn vijfde verjaardag viert, wordt op de eerste schooldag van de maand september leerplichtig. De volledige leerplicht duurt tot het einde van het schooljaar waarin een jongere 16 jaar is geworden. Direct na de leerplicht begint de kwalificatieplicht, die van toepassing is tot 18 jaar. De regels van de leerplichtwet zijn dezelfde voor deze groep tot 18 jaar.

Wat is de kwalificatieplicht?

Teveel jongeren gaan zonder diploma van school en komen dan zonder ‘startkwalificatie' op de arbeidsmarkt. Met een geschikt diploma hebben jongeren een betere kans op een baan. Daarom moeten jongeren die geen startkwalificatie hebben tot hun achttiende verjaardag onderwijs volgen. Met de kwalificatieplicht is de partiële leerplicht, zoals die voorheen bestond, vervallen. De kwalificatieplicht sluit direct aan op de leerplicht.
Een jongere heeft een startkwalificatie als hij in bezit is van een van de volgende diploma's:

  • vwo-diploma;
  • havo-diploma;
  • diploma op mbo 2 niveau.

De leerplichtambtenaar voert de kwalificatieplicht uit en begeleidt de leerling als dat nodig is. De verlenging van de leerplicht tot 18 jaar betekent niet dat een jongere elke dag naar school moet. Dit mag wel, maar hij kan er ook voor kiezen het leren te combineren met werken. De jongere moet dan wel ingeschreven staan bij een school. 

Schoolverlaters zonder diploma

Soms komt het toch voor dat achttienjarigen de school niet afmaken en zonder diploma school verlaten. Voor deze jongeren is het later veel moeilijker om leuk werk te vinden dat bij hun capaciteiten past. Daarom wordt de jongere van 18 tot 23 jaar, die geen startkwalificatie heeft behaald, nog begeleid totdat hij in het bezit is van deze kwalificatie. Dit gebeurt vanaf 18 jaar door de trajectbegeleider van het Regionaal Meld- en Coördinatiepunt Voortijdig Schoolverlaten. In Zuid- en Midden-Kennemerland wordt dit begeleidingstraject uitgevoerd door het Regionaal Bureau Onderwijs (RBO) in opdracht van de gemeenten.

Vrijstelling van geregeld schoolbezoek

In de leerplichtwet staat omschreven wanneer een jongere de school niet kan of hoeft te bezoeken. Zo kan op medische gronden vrijstelling worden verleend. Verder kent de leerplichtwet extra verlof vanwege bijzondere omstandigheden, religieuze feestdagen en extra vakantieverlof door aard van het beroep van de ouders. 

Vrijstelling door medische redenen

Kinderen die om lichamelijke of psychische redenen niet geschikt zijn om tot een school te worden toegelaten, zijn vrijgesteld van leerplicht. Ouders hoeven hun kind dan ook niet in te schrijven bij een school. Een aanvraag voor vrijstelling kunnen ouders indienen bij de leerplichtambtenaar, met toegevoegde medische rapportages. Vervolgens vraagt de leerplichtambtenaar een onafhankelijke medische verklaring van de Samenwerkende Hulpverleningdiensten Kennemerland (voorheen GGD) aan.

Extra verlof voor religieuze feestdagen

De aard van sommige religieuze feestdagen sluit schoolbezoek uit. De viering wordt dan beschouwd als vervulling van de godsdienstelijke plichten. Moslims krijgen voor het Offerfeest en het Suikerfeest één dag extra verlof. Hiervoor is geen toestemming nodig van de schooldirecteur; wel moeten de ouders het minstens twee dagen van tevoren melden. Op een aantal christelijke feestdagen heeft elk kind in Nederland vrij van school.

Extra vakantieverlof

Verlof voor extra vakantie of voor vakantieverlenging is vrijwel niet mogelijk. Alleen wanneer het door de specifieke aard van het beroep van één van de ouders niet mogelijk is om tijdens een reguliere schoolvakantie een gezinsvakantie van twee weken te hebben. Dit gaat bijvoorbeeld om seizoensarbeid en niet omdat zich organisatorische problemen in een bedrijf van een ouder voordoen. De schooldirecteur kan éénmaal per schooljaar, voor ten hoogste 10 schooldagen, toestemming geven voor extra vakantie. Een aanvraag hiervoor moeten ouders minimaal zes tot acht weken van tevoren indienen bij de directeur, eventueel met een werkgeversverklaring, waaruit ook de specifieke aard van het beroep blijkt. Raadpleeg voor de exacte termijnen van de aanvraag de schoolgids van uw school. 

Deze extra verlofdagen mogen niet aansluitend aan de zomervakantie zijn en dus niet in de eerste twee lesweken van het nieuwe schooljaar vallen. Als er vrij is gegeven door de directeur, dan vervalt automatisch het recht op een tweede verlofaanvraag. Een veel voorkomende denkfout is dat een leerling recht heeft op 10 snipperdagen, hetgeen beslist niet waar is. 

Een verlofaanvraag voor extra vakantie tot tien dagen kent de schooldirecteur toe. Over een verlofaanvraag door bijzonderde omstandigheden van tien dagen of meer beslist de leerplichtambtenaar. 

Extra verlof door bijzondere omstandigheden

Kinderen moeten op elke doordeweekse dag naar school. Door bepaalde bijzondere omstandigheden kunnen zij verlof krijgen. Dit geldt uitsluitend voor eenmalige gezins- of familiesituaties, die buiten de wil of invloed van de ouders of het kind liggen.

Bijzondere omstandigheden

In de leerplichtwet staan eenmalig gezins- of familiesituaties, die buiten de wil of invloed van ouders of kind liggen, omschreven als verlof in geval van andere belangrijke omstandigheden:

  • een wettelijke verplichting, voor zover dit niet buiten de lesuren kan geschieden;
  • verhuizing: maximaal één dag;
  • huwelijk van bloed- of aanverwanten tot en met de derde graad binnen de woonplaats: maximaal één dag;
  • huwelijk van bloed- of aanverwanten tot en met de derde graad buiten de woonplaats: maximaal twee dagen;
  • overlijden van bloed- of aanverwanten in de eerste graad: maximaal vier dagen;
  • overlijden van bloed- of aanverwanten in de tweede graad: maximaal twee dagen;
  • overlijden van bloed- of aanverwanten in de derde en vierde graad: maximaal één dag;
  • bij ernstige ziekte van bloed- of aanverwanten tot en met de derde graad: tot 10 schooldagen (meer dan 10 schooldagen verlofaanvraag doorsturen naar leerplicht);
  • viering van een 25-, 40- en 50-jarig ambtsjubileum en het 12½-, 25-, 40-, 50- en 60-jarig huwelijksjubileum van ouders of grootouders: maximaal één dag;
  • bij medische of sociale indicatie (hierbij een verklaring van GGD-arts of een sociale instantie overleggen);
  • voor andere naar het oordeel van de schooldirecteur belangrijke redenen.

Wie is welke graad?

1e graad ouder, kind;

2e graad zus/broer, grootouder, kleinkind;

3e graad oom/tante, neef/nicht (kind van broer/zus), overgrootouder, achterkleinkind;

4e graad oudoom/oudtante, neef/nicht (kind van broer/zus ouder), achterneef/achternicht (kleinkind van broer/zus), betovergrootouder.

Géén geldige reden voor extra verlof

Geen redenen voor vakantieverlof en/of  belangrijke omstandigheden zijn:

  • familiebezoek in het buitenland;
  • vakantie in een goedkope periode of in verband met een speciale aanbieding;
  • vakantie onder schooltijd bij gebrek aan andere boekingsmogelijkheden;
  • een uitnodiging van vrienden of familie om buiten de normale schoolvakantie op vakantie te  gaan;
  • vakantie in verband met een gewonnen prijs;
  • eerder vertrek of latere terugkeer in verband met verkeersdrukte;
  • deelname aan sportieve of culturele evenementen buiten schoolverband;
  • verlof voor een kind omdat andere kinderen uit het gezin al of nog vrij zijn.

Ziekte

Een ziek kind kan niet naar school. Ouders moeten het de school laten weten als hun kind ziek is. Als de school het vermoeden heeft dat de ziekmelding niet klopt, kan zij de leerplichtambtenaar nader onderzoek laten uitvoeren. Deze informeert bij de ouders en/of de schoolarts naar de achtergrond van de ziekte.

Bijzondere talenten

Sommige kinderen hebben bijzondere talenten op het gebied van sport of kunst. De leerplichtwet heeft geen vrijstellingsmogelijkheid voor het verzuim van lessen door deelname aan sport of kunst. Eventueel kunnen ouders hierover contact opnemen met de schooldirecteur.

Wilt u meer informatie?

U kunt altijd contact opnemen met de leerplichtambtenaar van uw gemeente als u denkt dat de leerplichtambtenaar u bij een specifiek probleem kan helpen. 

Contact

Gemeente Uitgeest - Sociale zaken
Middelweg 28
14 0251

Voor meer informatie over dit product kunt u contact opnemen met Publiekszaken, onderdeel Sociale Zaken.

Bijgewerkt: 21-12-2016